Traumabehandeling bij ouderen vraagt om aandacht, nuance en lef. Ouderen dragen vaak een levenslange geschiedenis met zich mee. Ze hebben verhalen van verlies, veerkracht,
ontworteling, oorlog, relationele pijn of chronische stress door cumulatie van nare jeugdervaringen. Deze verhalen zijn niet altijd duidelijk zichtbaar in de klachten van het hier
en nu. Onder-diagnostiek komt vaak voor, en klachten worden soms ten onrechte toegeschreven aan “ouderdom”, terwijl er juist ruimte nodig is voor een trauma-sensitieve
blik.
Tijdens deze cursusdag nemen we je mee in de wereld van trauma bij ouderen: herkenning, begrip, diagnostiek en effectieve behandeling. We starten met het verkennen van jouw eigen
ervaringen en verwachtingen, gevolgd door mythes en feiten over trauma in de ouderenzorg. Vervolgens duiken we in theorie én praktijk, met afwisselende casussen, oefeningen en
rollenspellen die de vertaalslag maken naar de dagelijkse klinische realiteit.
Je leert hoe trauma zich op latere leeftijd kan presenteren, hoe je diagnosticeert, hoe je psycho-educatie en motivatie afstemt op de leefwereld van de oudere cliënt om tot een behandelplan te komen. In de middag zetten we stappen naar evidence-based behandelen, bespreken we de uitdagingen die daarbij kunnen ontstaan en maken we samen casusconceptualisaties. We sluiten af met een belangrijk maar vaak vergeten onderdeel: wat als het trauma wel is verwerkt? Hoe begeleid je het proces van afronden, rouwen en heroriënteren op de toekomst? Een cruciaal onderdeel bij ouderen die hun hele leven geleefd hebben vanuit de impact van het onverwerkte trauma.
Deze dag biedt verdieping, praktische handvatten en ruimte om samen te leren, te reflecteren en geïnspireerd te raken om na afloop met hernieuwde scherpte en vertrouwen
in je vak de deur uit te gaan. Klaar om ouderen nog beter en gerichter te ondersteunen bij trauma en herstel van vroegere wonden.
Het doel / de doelen:
Diagnostiek & Begrip
Je kunt een traumasensitieve anamnese afnemen bij oudere patiënten, afgestemd op hun tempo, taal en levenscontext.
Je herkent de impact van onverwerkte traumatische gebeurtenissen op huidige klachten en functioneren van ouderen.
Je kunt de uitingsvormen van PTSS en complex PTSS en gecompliceerde rouw bij ouderen herkennen, inclusief atypische en leeftijdsspecifieke signalen.
Communicatie, motivatie & psycho-educatie
Je kunt op begrijpelijke wijze uitleggen hoe vroegere ervaringen samenhangen met huidige symptomen, en dit inzetten om motivatie voor traumagerichte behandeling te
versterken.
Je weet welke vormen van psycho-educatie aansluiten bij de leefwereld, taal en cognitieve mogelijkheden van ouderen, en kunt hier flexibel op inspelen.
Behandeling & behandelplan
Je kent de actuele evidence-based interventies voor (c)PTSS bij ouderen en weet wat dit betekent voor de klinische praktijk.
Je kunt een gestructureerde casusconceptualisatie en behandelplan opstellen: wat, waarom en wanneer?
Je kunt leeftijdssensitieve aanpassingen toepassen tijdens de traumabehandeling (o.a. tempo, geheugen, sensorische beperkingen, fysieke belasting, contextfactoren).
Afronding & integratie
Je kunt ouderen begeleiden in het integreren van de behandelde traumatische ervaringen in het levensverhaal, inclusief rouw, betekenisgeving en vooruitblik na
afronding van trauma-therapie.
Over
Ellen Gielkens is als GZ-psycholoog en EMDR practitioner VEN werkzaam bij Mondriaan, topklinisch centrum voor ouderen met persoonlijkheidsstoornissen. Ze doet voornamelijk traumabehandeling bij ouderen en is in 2023 gepromoveerd op EMDR behandeling bij ouderen met comorbiditeit. Ze is als senior onderzoeker verbonden aan de VUB een geeft onderwijs in de GZ-opleiding en nascholing bij RINO Zuid.
Diagnostiek:
– DSM-5 Nederland. (z.d.). Module 10: Ouderen. DSM-5 Nederland. (cfi_aanvullende_modules.pdf)
– Baltjes, F., Cook, J. M., van Kordenoordt, M., & Sobczak, S. (2023). Psychiatric comorbidities in older adults with posttraumatic stress disorder: A systematic review. International Journal of Geriatric Psychiatry, 38(6), e5947. https://doi.org/10.1002/gps.5947
– Havermans, D. C. D., Coeur, E. M. N., O, J., & Rippey, C. S. (2025). The diagnostic accuracy of PTSD assessment instruments used in older adults: A systematic review. European Journal of Psychotraumatology, 16(1), Article 1234567. The diagnostic accuracy of PTSD assessment instruments used in older adults: a systematic review – PMC
– Ten Broeke, E., de Jongh, A., Oppenheim, H.-J., Hornsveld, H., & van Pelt, Y. (2022). Hoofdstuk 1. In Praktijkboek EMDR-therapie. Deel I: Casusconceptualisatie en aanvullende behandelstrategieën (pp. 18–26). Pearson Benelux.
Behandeling:
– Gielkens, E. M. J. (2023). ‘Verbinden’ als je traumaverleden de zorglast draagt. Senior: tijdschrift voor kwaliteitsvolle ouderenzorg, 4(4), 12–20.
– Gómez-Bautista, D., Lye, V., Zabihi, S., Beenakker, M., Günak, M. M., Roche, M., Sobczak, S., Cook, J. M., Cations, M., Olff, M., Orgeta, V., & Global Collaboration on Trauma and Ageing group. (2026). Effectiveness of treatments for post-traumatic stress disorder for older people: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Affective Disorders, 394(Part A), 120433. https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.120433
– Ruisch, J. E., van Kordenoordt, M., Steins, C., Daamen, M. A. M. J., Schruers, K. R. J., Sobczak, S., & Gielkens, E. M. J. (2024). Feasibility of eye movement desensitization and reprocessing in a person with dementia and post-traumatic stress disorder: A case report. Psychiatry Research Case Reports, 3(2), 100239. https://doi.org/10.1016/j.psycr.2024.100239
– Lely, J. C. G., Knipscheer, J. W., Moerbeek, M., ter Heide, F. J. J., van den Bout, J., & Kleber, R. J. (2019). Randomised controlled trial comparing narrative exposure therapy with present-centred therapy for older patients with post-traumatic stress disorder. The British Journal of Psychiatry, 214(6), 369–377. https://doi.org/10.1192/bjp.2019.59
– Westerhof, G. J., & Bohlmeijer, E. T. (2021). Life review therapie. Gedragstherapie, 54(4), 270–283. artikel_pdf.php.
– Vink, M., & Soeteman, W. (2016). EMDR bij ouderen. In H.-J. Oppenheim, H. Hornsveld, E. ten Broeke, & A. de Jongh (Red.), Praktijkboek EMDR: Deel II – Toepassingen voor nieuwe patiëntengroepen en stoornissen (pp. 64–81). Amsterdam: Pearson Benelux. ISBN 9789026522796.
Voor wie:
(GZ-klinisch) psychologen, psychiaters, verpleegkundig specialisten
